24/10/2026
भुईमुगाच्या शेंगा उकडताना आतपर्यंत मीठ मुरत नाही किंवा शेंगा फिक्या (अळणी) लागतात? मग शेंगा कुकरला लावताना पाण्यात टाका हा १ पदार्थ, गाड्यावर मिळतात तशा खारट आणि मऊसूत शेंगा हमखास जमतील!
पावसाळ्यात किंवा हिवाळ्याच्या गुलाबी थंडीत गाड्यावर मिळणाऱ्या गरमागरम, मऊसूत आणि खारट भुईमुगाच्या शेंगा खाण्याची मजाच काही और असते. पण घरी शेंगा उकडायला घेतल्या की अनेकांची हीच तक्रार असते की, वरून शेंगा खारट लागतात पण आतला दाणा मात्र एकदम अळणी (फिका) लागतो. तसेच शेंगा गाड्यावर मिळतात तशा मऊ शिजत नाहीत.
शेंगेच्या आतल्या दाण्यापर्यंत मीठ मुरण्यासाठी आणि शेंगा लवकर मऊसूत शिजण्यासाठी, कुकरमध्ये नेहमीच्या मिठाऐवजी 'खडे मीठ' (जाड मीठ)तसेच, शेंगा उकडल्यानंतर त्या लगेच पाण्यातून बाहेर न काढता काही वेळ त्याच पाण्यात मुरू द्याव्या लागतात. चला तर मग, अगदी गाड्यावर मिळतात तशाच खारट आणि मऊसूत भुईमुगाच्या शेंगा कशा उकडायच्या ते पाहूया.
लागणारे अचूक साहित्य:
ओल्या भुईमुगाच्या शेंगा: अर्धा किलो
मीठ: २ ते ३ मोठे चमचे खडे मीठ (जाड मीठ/Rock Salt - यामुळेच गाड्यावरची खरी चव येते).
पाणी: शेंगा बुडतील इतपत.
सविस्तर कृती (स्टेप-बाय-स्टेप पद्धत):
पायरी १: शेंगांची माती काढणे भुईमुगाच्या शेंगांना खूप माती लागलेली असते. त्यामुळे त्या थेट न धुता, एका मोठ्या पातेल्यात पाणी घेऊन त्यात शेंगा १० मिनिटे भिजत ठेवा. यामुळे माती मऊ पडते. त्यानंतर शेंगा दोन्ही हातांनी चोळून २-३ पाण्याने एकदम स्वच्छ धुवून घ्या, जेणेकरून मातीचा एकही कण राहणार नाही.
पायरी २: मीठ आत जाण्यासाठीची गावरान ट्रिक शेंगा कुकरमध्ये घालण्यापूर्वी, प्रत्येक शेंगेच्या पुढच्या टोकाला (जिथे चोच असते तिथे) बोटाने हलकासा दाब देऊन शेंग अगदी थोडीशी फोडून (Crack करून) घ्या. या एका छोट्याशा छिद्रामुळे मिठाचे पाणी थेट आतल्या दाण्यापर्यंत पोहोचते.
पायरी ३: कुकरमध्ये पाणी आणि सिक्रेट पदार्थ घालणे सर्व शेंगा कुकरमध्ये घाला. आता शेंगा पूर्णपणे बुडतील एवढेच पाणी कुकरमध्ये ओता (खूप जास्त पाणी घालू नका). यात २ ते ३ चमचे खडे मीठ आणि अगदी चिमूटभर (१ चिमूट) खाण्याचा सोडा घाला. सोड्यामुळे शेंगेचे कडक टरफल उकडताना लवकर मऊ पडते आणि खड्या मिठामुळे आतला दाणा गाड्यावरच्या शेंगेसारखा खारट होतो. हे सर्व चमच्याने एकदा ढवळून घ्या.
पायरी ४: शेंगा उकडणे कुकरचे झाकण लावा. गॅस मध्यम (Medium) आचेवर ठेवा आणि कुकरच्या ३ ते ४ शिट्ट्या करून घ्या. (जर शेंगा खूप कोवळ्या असतील तर ३ शिट्ट्या पुरेशा आहेत, पण थोड्या निबर असतील तर ४-५ शिट्ट्या करा). गॅस बंद करा.
पायरी ५: शेंगा मुरवणे (सर्वांत महत्त्वाची स्टेप) शिट्ट्या झाल्यावर कुकरची वाफ नैसर्गिकरीत्या जाऊ द्या. वाफ गेल्यावर झाकण उघडा, पण शेंगा लगेच पाण्यातून बाहेर काढू नका. शेंगा उकडल्या की त्या लगेच खारट होत नाहीत. कुकरमधील त्याच गरम आणि खारट पाण्यात या शेंगा किमान १५ ते २० मिनिटे तशाच मुरू द्या. या वेळेत आतला दाणा ते मिठाचे पाणी पूर्णपणे शोषून घेतो आणि शेंगा आतपर्यंत खारट होतात. २० मिनिटांनी शेंगा एका चाळणीत काढून निथळून घ्या.
खवय्यांसाठी खास टिप्स:
खडे मीठच वापरा: बारीक मिठापेक्षा जाड्या मिठाचा (खडे मीठ) खारटपणा अधिक स्ट्रॉंग असतो, ज्यामुळे शेंगा अळणी लागत नाहीत.
सोड्याचे प्रमाण: सोडा अगदी चिमूटभरच असावा. जास्त सोडा पडला तर शेंगा काळपट पडतात आणि त्यांना साबणासारखी चव येऊ शकते.
लिंबू आणि तिखट: तुम्हाला चटपटीत चव आवडत असेल, तर शेंगा उकडताना पाण्यात अर्ध्या लिंबाचा रस आणि थोडे लाल तिखट घातले तरी त्या एकदम मस्त लागतात.
