01/10/2026
ඔප්පුව අතේ තියෙද්දිත් ඉඩම අහිමි වෙන්න පුළුවන්.
ඒ වගේම, සමහර ඔප්පුවක් තියෙන ඉඩමකට බැංකුවෙන් ණයක් ගන්න පුළුවන් අවුරුදු දහයකට පස්සේ. ඒ ගැන දැනගෙන හිටියේ නැත්නම් ගෙයක් හදන හීනේ අවුරුදු දහයක් පරක්කු වෙනවා.
සල්ලි දීලා ගත්තට පස්සේ ඒක නිරවුල් නෑ කියලා දැනගන්න එක ලේසි දුකක් නෙවෙයි. ඉතින් ගන්න කලින්ම දැනගන්න එක වටිනවා.
ලංකාවේ ඉඩම් ගනුදෙනුවක් ලියන්න ඕන නොතාරිස්වරයෙක් (Notary) සහ සාක්ෂිකරුවෝ දෙන්නෙක් ඉස්සරහා. Prevention of Frauds Ordinance එකේ තියෙන දේ ඒක. වචනෙන් කරපු ගනුදෙනුවක් ඉඩමකට වැඩක් නෑ.
ලංකාවේ තියෙන ඔප්පු වර්ග ටික බලමු. හැම එකක්ම එකවගේ නෙවෙයි.
පළවෙනි එක ඔයා වැඩිපුරම දකින සින්නක්කර ඔප්පුව (Deed of Transfer). විකුණන කෙනා සල්ලි අරගෙන අයිතිය ගන්න කෙනාට දෙනවා. ඒකේ විකුණන කෙනාගේ විස්තර, ගන්න කෙනාගේ විස්තර, ගාන, ඉඩමේ විස්තර ඔක්කොම තියෙනවා. වැදගත්ම දේ, විකුණන කෙනාට මේ ඉඩම හම්බුනේ කොහොමද කියලත් ඒකේ ලියලා තියෙනවා.
දෙවෙනි එක ප්‍රකාශන ඔප්පුව (Deed of Declaration). සරලව කිව්වොත්, තමන්ගේ අයිතිය තමන්මයි ප්‍රකාශ කරගන්නේ.
ඔන්න මෙතන තමයි ප්‍රශ්නේ. ඉඩමක් තියෙනවා, අයිතිකාරයෙක් පේන්න නෑ. ඕන කෙනෙකුට ප්‍රකාශන ඔප්පුවක් ලියලා අයිතිය කියාගන්න පුළුවන්. හැබැයි ඒකෙන් නියම අයිතියක් ලැබෙන්නේ නෑ. මුල් අයිතිකාරයාගේ උරුමකාරයෙක් (heir) අවුරුදු ගාණකට පස්සේ ආවත් ඔප්පුව ඔයාව බේරන්නේ නෑ.
ඊට පස්සේ වෙන්නේ මේකයි. ප්‍රකාශන ඔප්පුව ලියපු කෙනා ඒක දරුවෙකුට තෑගි කරනවා. ඒ දරුවා තව කෙනෙකුට විකුණනවා. අලුත් ඔප්පු ලියවෙනවා. පරම්පරා දෙක තුනක් යනකොට මුල් අයිතිය ගැන කාටවත් මතක නෑ. හැබැයි මුල් අයිතිකාරයාගේ උරුමකාරයෙක් ආපු දවසේ, ඒ වෙලාවේ ඉඩම භුක්ති විඳින කෙනාට තමයි කරදරේ.
බැංකු පැත්තෙනුත් ප්‍රශ්නයක් තියෙනවා. ප්‍රකාශන ඔප්පුවක් ලියාපදිංචි (register) කරලා අවුරුදු දහයක් යනකම් බැංකු ඒක බාරගන්නේ නෑ. ඒ කියන්නේ අද ඔප්පුව register කරොත්, ඒ ඉඩම උකස් (mortgage) කරලා loan එකක් ගන්න පුළුවන් අවුරුදු දහයකට පස්සේ. ගෙයක් හදන්න හිතාගෙන ඉන්න කෙනෙකුට ඒක ලොකු ප්‍රශ්නයක්.
තව දෙයක්. ප්‍රකාශන ඔප්පුවක් register කරන්න කලින් ලේඛනාධිකාරි (Land Registrar) ප්‍රාදේශීය ලේකම් කාර්යාලයෙන් (Divisional Secretariat) අහනවා ඒක රජයේ ඉඩමක්ද කියලා. රජයේ ඉඩමක් නම් register කරන්නේ නෑ.
තුන්වෙනි එක තෑගි ඔප්පුව (Deed of Gift). මෙතන සල්ලි ගනුදෙනුවක් නෑ. දෙන කෙනා ගන්න කෙනා එක්ක තියෙන ඥාති සම්බන්ධය ඔප්පුවේ ලියන්න ඕන. මුද්දර ගාස්තුවත් (stamp duty) අඩුයි. පළවෙනි රුපියල් පනස්දාහට සියයට තුනයි, ඉතුරු ගානට සියයට දෙකයි.
ඉඩම කීප දෙනෙකුට අයිති නම් තියෙන්නේ බෙදුම් ඔප්පුවක් (Partition Deed). ඒක ක්‍රම දෙකකට කරන්න පුළුවන්. එකක් උසාවියට ගිහින්. අනිත් එක බෙදුම් ඔප්පුවක් ලියලා.
ඉතින් ඔයා ඉඩමක් ගන්න කලින් මොකද කරන්නේ. ඔප්පුවේ නම ගැන විතරක් නෙවෙයි බලන්න ඕන. පත්ඉරු (title extracts) ගන්න. ඒත් ඒකෙන් විතරක් මදි. පරණ ඔප්පු ටිකත් අරගෙන බලන්න. විකුණන කෙනාට මේ ඉඩම හම්බුනේ කොහොමද කියලා ඒ ඔප්පු වලින් හොයාගන්න පුළුවන්.
ප්‍රකාශන ඔප්පුවක් තියෙන හැම ඉඩමක්ම නරකයි කියන එක නෙවෙයි. පත්ඉරු අතර පාරක් නැති වුනාම ඒක සම්බන්ධ කරන්නත් ප්‍රකාශන ඔප්පු ලියනවා. හැබැයි ඔයා දැනගෙන ගන්න එකයි, නොදැන ගන්න එකයි දෙකක්.
ඔප්පුව නිරවුල් උනාට ඒකෙන් විතරක් මදි. ඉඩම හරියටම කොහෙද කියලත් බලන්න ඕන. ඔප්පුව හරි උනාට පාරක් නැති, ගොඩ බිමක් නැති ඉඩමක් වටින්නේ නෑ.
ඒත් ඇඩ් වල තියෙන්නේ ටවුමේ නම විතරයි. "හෝමාගම" කිව්වට හෝමාගම ලොකුයි. ටවුමට ලං ඉඩමකුත් හෝමාගම, කිලෝමීටර හතක් ඈත ඉඩමකුත් හෝමාගම. දෙකේ ගාන අතර ලක්ෂ ගාණක වෙනසක් තියෙනවා. ඉතින් යන්න කලින් ඉඩම ඉන්නේ කොහෙද කියලා අහගන්න.
ඒක තමයි අපි pathavi.lk එකේ කරන්නේ. ලංකාවේ ඉඩම් සිතියමක් (map) උඩ, හරි තැන pin එකක් විදියට පෙන්නනවා. ඔයා හොයන ටවුමේ මොන ඉඩම් තියෙනවද, ඒවා පාරට කීයද, ටවුමට කීයද කියලා ගෙදර ඉඳන්ම බලාගන්න පුළුවන්. ඔප්පු නිරවුල් කරන එක නීතිඥයෙක්ගේ (lawyer) වැඩක්, ඒක අපිට බෑ. හැබැයි දවසක් නාස්ති කරලා ගිහින් බලන එක නම් නවත්තගන්න පුළුවන්.
විකුණන්න ඉඩමක් හරි ගෙයක් හරි තියෙනවා නම් pathavi.lk එකේ නොමිලේ දාන්න පුළුවන්. දින 90යි. කොමිස් නෑ. ලොකේෂන් (location) එක්ක දාපු ඉඩමකට "කොහෙද?" කියලා අහන කෝල් අඩුයි. එන්නේ ඇත්තටම ගන්න හිතාගෙන ඉන්න අය.
ඉඩමක් ගන්න එක ලොකු තීරණයක්. ගන්න කලින් අහන ප්‍රශ්න ටිකකින් පස්සේ එන ලොකු අවුලක් නවත්තගන්න පුළුවන්. ඔප්පුව බලන්න. පත්ඉරු බලන්න. ඉඩම හරියටම කොහෙද කියලා බලන්න. ඔක්කොම හරි නම් විතරයි සල්ලි දෙන්නේ.
ඔයාට මේ වගේ අත්දැකීමක් තියෙනවා නම් පහළින් comment එකක් දාන්න. අනිත් අයටත් වැඩක් වෙයි. See less
